Slenteren in de Van Baerlestraat tussen 1901 en 1911

Kijken naar het oude hoofdkantoor van de Rijkspostspaarbank

In de collectie van het Bedrijfshistorisch Archief ING bevindt zich een aantal prentbriefkaarten van de Van Baerlestraat in Amsterdam met het hoofdkantoor van de Rijkspostspaarbank. Zij zijn gemaakt tussen 1901 en 1911 en geven een verstild beeld van een straat die toen aan de rand van de stad lag. De straat is nu een drukke verkeersader aan de rand van het stadscentrum.


Het hoofdkantoor van de Rijkspostspaarbank, ING’s oudste rechtsvoorganger, werd geopend in 1901. Het gebouw, gezien vanuit het zuidwesten, vormt het middelpunt op de meeste kaarten en de bomen staan vol in blad. In 1901 bevindt zich nog geen gemotoriseerd verkeer op de brede straat en zijn er niet veel mensen te bespeuren. Op de prentbriefkaarten is gebruik gemaakt van een ‘repoussoir’, waarbij met opzet een voorwerp of persoon op de voorgrond wordt geplaatst, om de illusie van diepte te vergroten.

1901. Heliogravure, uitgave: Buurman de Haas, Amsterdam

1908. Steendruk, uitgave Dr. Trenkler Co., Leipzig

1957. Ontwikkel gelatine-zilverdruk, Uitgave Fotobureau Gralom (Amsterdam)

1911. Offset

Kiosk

Op de ingekleurde kaart is de karakteristieke rode kiosk op de hoek van de Van Baerlestraat en de Paulus Potterstraat te zien, die vanaf 1895 het Amsterdamse straatbeeld opfleurden. Voor het naastgelegen Stedelijk Museum staat een oude houten kiosk in chaletstijl, naar een ontwerp van architect Yme Bijvoets uit 1883. Op het middenplantsoen van de Paulus Potterstraat staat een aanplakzuil, in de volksmond “peperbus”, genoemd. Deze “Colonne Morris”, een ontwerp uit 1868 van de Franse Gabriel Morris en heeft een uivormige koepel en een zeshoekige uitstekende dakrand.


Tram

Vanaf 1893 reed de paardentram door de straat. Deze werd in 1903 vervangen door een elektrische tram, lijn 2. Deze tram reed van de P.C. Hooftstraat via de Van Baerlestraat naar de Willemsparkweg.


De eerste auto

Op de prentbriefkaarten is van alles te zien, maar wat vooral opvalt, is de relatief rustige straat. Slechts enkele poserende passanten, koetsen en karren, een dienstbode, wandelaars, fietsers en een aantal veldwachters. Op de kaart uit 1908 zien we dames met parasol en een jongen die een hoepel voortbeweegt. In de bocht een motorrijder en een open auto. Dat is bijzonder want in 1907 telde Nederland nog geen 1500 autobezitters.


Badkuip

Het beeld op de zwartwit kaart uit 1957 met de geparkeerde auto’s is ook achterhaald. Neem vandaag de dag eens een kijkje in de Van Baerlestraat en zie dat de Sandberg vleugel van het Stedelijk Museum is vervangen door ‘de badkuip’, zoals Amsterdammers de uitbouw noemen, en drink een kopje koffie in het tot 1978 in gebruik zijnde hoofdkantoor van de Rijkspostspaarbank, tegenwoordig het Conservatorium Hotel.


Annette Beentjes, Bedrijfshistorisch Archief ING (bedrijfshistorisch.archief.ing@ing.nl)